Logo strony BP w Ostrołęce
piątek, 24 września 2021
 
Olgerbrandt PDF Drukuj E-mail
Napisał Edyta Dobek   
sobota, 22 stycznia 2011

Encyklopedyja powszechna. T. 20, - Warszawa : Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1985, s. 164-166

Przedr. fotooffs., oryg. : Warszwa : nakład, druk i własność S. Orgelbranda, 1859-1869.

Ostrołęcki powiat, stanowi część gubernii Płockiej; ma rozległości mil kwadratowych 58, rzeki znaczniejsze są: Bug, Narew, Broczyk, Rozoga. Jezior w tym powiecie mała znajduje się liczba, leżą one nad Bugiem, Narwią albo między temi dwiema rzekami.
Nad Bugiem są dwa jeziora, Stary Bug we   wsi   Borów,   Żurawiec  we   wsi  Glina,   koło  we   wsi Udrzyn, Przyrwa i Kopanka pod miastem Brokiem, Osole we wsi t. n.; nad Narwą Micha¬łowskie w dobrach Michałowo, dwa jeziora Ogrodzisk we wsi Dobrołęka, mię¬dzy Bugiem i Narwią jezioro Samozętna i dwa jeziora zwane Stara Rzeka we wsi Łęg wiejski, w gminie Zaszków. Ogólna ludność powiatu wynosi głów 83,967, ta rozdziela się podług wyznań: na Rzymsko-katolików 71,230 prawosławnych 3, ewangelików 1694, starozakonnych 11040. Podług zamie¬szkania w miastach chrześcijan 6967, niechrześcijan 7059, razem 14026, we wsiach chrześcijan 65960, niechrześcijan 3981, razem 69941. Posiada go¬rzelni 23, browarów 10, młynów wodnych 12, wiatraków 50, cegielni 14, fabryk smoły i terpetyny 10, i kopalnie bursztynu, bydła rogatego liczy 39,831 sztuk. Powiat ten ma miast 7, a mianowicie: Andrzejew, Brok, Czyżew, Myszeniec, Nur, Ostrołęka, Ostrów; szpital 1, parafij 11, szkół elementarnych 17, sąd policyi prostej, magazyn solny.
 Ostrołęka, miasto rządowe powiatowe w gubernii Płockiej,   nad  Narwią, wśród okolicy piasczystej i lasem obszernym porosłej, który dotąd nosi nazwi¬sko Ostrołęckiej puszczy, od Warszawy o 151/2 mili odległe.   Osada starożyt¬na wyniesiona na miasto,  przywilejem  księcia  Janusza starszego w r. 1427, w kwitnącym była stanie.    Po wcieleniu Mazowsza do Korony, Ostrołęka zo¬stała starostwem  niegrodowem i przeszła   w dożywotnią  dzierżawę królowej Bony.    Później zostawała w zawiadywaniu tutejszych  starostów,  którzy po¬żytki ze zwierza, barci i ugaju ciągnęli.   Wolno im także było drzewo wszel¬kiego rodzaju ścinać, z wyjątkiem   tego co na barcie  było wyrobione.    Mieli oni tu obszerny   dworzec  starościński  drewniany,  lecz  dziś   nie   istniejący. Opiekowali się tem miastem panujący; Książę Janusz urządził je pierwszy, za¬łożył łaźnią, postrzygalnią i nadał dwa jarmarki.    Konrad, książę mazowiecki, obdarzył  przywilejami  cechy  1502 r.; toż królowa Bona 1552 r.    Przed ro¬kiem 1563 Ostrołęka liczyła 334 domy,   w tym   zaś roku zupełnie  spaliła się; odbudowaną jednakże   prędko została.    Stefan   Batory udarował  swobodami 1578 r., w r. 1616 miała już 230 domów. Zygmunt III zatwierdził jej przy¬wileje 1622 r., podobnież uczynił August III w r. 1745.    Miasto to pamiętne jest w historyi zaszłemi bitwami w r. 1702   pomiędzy Kurpiami  a Szwedami i niemniej   ważną walką stoczoną pod samem miastem w r. 1831.  Kościół parafijalny tutejszy, dawnością swoją, erekcyją samego miasta wyprzedza. Zało¬żył go bowiem w r. 1399 tenże sam Janusz, książę mazowiecki,  lecz budowa jego teraźniejsza, skutkiem późniejszych przerabiali, a zwłaszcza zniżenia da¬chu, dużo została zmienioną.    Ogólny tylko zarys  części kapłańskiej   z goty¬ckich przechował się czasów.    Z tychże czasów zdaje się pochodzić zakrystyja,  wszakże sklepienia na obu tych częściach  są płachtowe, a okna   kołowym łukiem u góry opisane.    Nawa jest późniejsza z sześcioma arkadami,   do ścian bocznych po trzy z każdej strony przypartemi, z których jedne dają wejście da kaplicy Matki Boskiej Różańcowej.    Kościół   ten   był  restaurowany  kosztem parafijan 1641 r. i na nowo poświęcony w r. 1773, a następnie po r. 1831, gdy w skutek bitwy, jaka miała miejsce w tymże roku pod miastem tutejszem, bardzo uszkodzonym został.    Jest jeszcze  w Ostrołęce  kościół  po-bernardyński wybudowany przez Tomasza Gocławskiego, sędziego ziemi Nurskiej w 1665 r. Miasto   liczy    teraz   ogólnej    ludności   3,460,   a   w   tej   chrześcijan   2,330, starozakonnych   1,130; domów   ma   192,  dwa   kościoły.    Władze miejscowe składają: bióro naczelnika powiatu, sąd pokoju, magistrat,  urząd leśny,   magazyn solny,  szpital, stacyja pocztowa,   szkoła elementarna   i   pensyja   żeńska. Jarmarków 6 do roku. Okolice Ostrołęki zamieszkałe są Kurpiami (ob.) ludem dorodnym, w myślistwie i bartnictwie szczególnie zręcznym.

Źródło: Encyklopedyja Powszechna . T. 20 Warszawa, 1865 s. 164-166

Image

 
Copyright © 2007 Biblioteka Pedagogiczna w Ostrołęce